İran’da zorunlu örtünme kurallarını reddederek çevrim içi konser veren 29 yaşındaki müzisyen Parastoo Ahmadi ve çalışma arkadaşlarına verilen 74 kırbaçlık ceza, temyiz mahkemesi tarafından duruşma yapılmaksızın kesinleştirildi. Kararla birlikte kadın sanatçının sahne hakları ve seyahat özgürlüğü de iki yıl süreyle askıya alındı.
Aralık 2024 döneminde YouTube üzerinden paylaştığı yayında kolsuz bir elbiseyle sahne alan Ahmadi’nin performansı, kısa sürede milyonlarca kullanıcıya ulaştı. Kadınların aleni müzik icra etmesini yasaklayan ve örtünmeyi zorunlu kılan mevzuatı gerekçe gösteren Kum Ceza Mahkemesi, Haziran ayında Ahmadi ile birlikte orkestra ve prodüksiyonda yer alan sekiz kişiyi kamu ahlakını zedelemekten suçlu buldu. Hüküm kapsamında sanıklara 74’er kırbaç cezasının yanı sıra iki sene boyunca yurt dışına çıkış yasağı ve görsel-işitsel mesleki faaliyetlerden men yaptırımı getirildi.
Hukuki temsilcileri, üst mahkemenin itirazı herhangi bir oturum düzenlemeden geri çevirdiğini bildirdi. BBC’ye konuşan avukatlardan biri şu açıklamayı yaptı:
“Bize göre konser vermek kesinlikle bir suç teşkil etmiyordu. Mahkeme, para cezası veya daha hafif yaptırımlar seçeneği bulunmasına rağmen bu suçlamalar için verilebilecek en ağır cezalardan birini uyguladı”
Avukat ayrıca kararın hedefine ilişkin şunları ifade etti:
“Temyiz Mahkemesi duruşma yapma seçeneği olmasına rağmen bunu tercih etmedi ve kararı aynen onadı. Bu kararın verilmesindeki temel amacın, benzer olayların tekrarlanmasını önlemek ve gözdağı vermek olduğu anlaşılıyor”
Yargının onama kararı sanat çevrelerinde ve sivil toplumda geniş bir yankı buldu. Sürgünde yaşayan usta sanatçı Googoosh, Instagram hesabından yaptığı paylaşımda şöyle yazdı:
“Umarım bu karanlık günler sona erer, kadınlar nasıl yaşayacaklarını ve giyineceklerini seçme özgürlüğünü yeniden kazanır ve değerli vatanımızda sanatsal ifade bir kez daha yeşerir”
Müzisyen Hüseyin Alizadeh tepkisini şu sözlerle paylaştı:
“Parastoo Ahmadi’nin yerine 70 kırbaç yemeye hazırım”
Uluslararası Af Örgütü ise cezanın zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı nitelikte olduğunu belirterek işkence ve kötü muamele yasağının ihlal edildiğini vurguladı.
Ülkede 2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini’nin kıyafet denetimi esnasında hayatını kaybetmesiyle başlayan kadın merkezli sivil itaatsizlik dalgası devam ediyor. Ocak 2024’te aktivist Roya Heshmati de benzer gerekçelerle 74 kez kırbaçlanmıştı; Kürt hakları örgütü Hengaw’ın aktardığına göre Heshmati, Tahran’daki savcılıkta kadın bir görevlinin zorla başını örttüğünü, ardından erkek bir görevlinin omzuna, sırtına, kalçasına ve bacaklarına kırbaçla vurduğunu ifade etmişti. Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi Üyesi Golamali Haddad-Adel ise bölgesel çatışma ortamı sebebiyle yetkililerin bu denetim alanına odaklanmakta güçlük çektiğini belirtti.
